در پستهای قبل بعد مادی و معنوی را نوشتیم و تعریف کردیم و دوباره در اینجا برای این حدیث دوباره مختصر می نویسیم(بعد مادی و معنوی).

انسان دارای دو بعد است:

الف: بعد معنوی بنام روح

ب: بعد مادی بنام جسم

غرایز مادی مربوط به جسم و بعد مادی انسان است و تمایلات روانی از روح وی سرچشمه می گیرد. این دو بعد در درون انسان در کار زارند. کارزاری چنان دشوار که پیامبر(ص) جهاد اکبر نامش نهاد. در حدیث آمده است:

اِنَّ اللهَ تَعالی خَلَقَ المَلائکة و رَكَّبَ فيهمُ العَقل وَ خَلَقَ البَهائم وَ رَكَبَّ فيهَا الشَّهوةِ وَ خَلَقَ بَني آدَم وَ رَكَّبَ فيهِمُ العَقلِ و الشَّهوة، فَمَن غَلَبَ عقلُهُ عَلی شَهوَة فَهُوَاَعلي مِنَ المَلائكة وَ مَن غَلَبَ شَهوَتهُ علي عقلِه فَهُوَ اَدني مِنَ البَهائم

خداوند فرشتگان را بیافراید و عقل در آنها نهاد. وحیوانات را خلق کرد و شهوت را در آنها در کار گذاشت. و انسان را آفرید و عقل و شهوت را در آن قرار داد. پس، هر آنکس که عقلش بر شهوتش پیروز شوداز فرشتگان بالاتر است، و آن کس که شهوتش بر عقلش ظفر یابد از حیوانات پست تر است.

وجود ملائکه نورانی و بدور از امیال نفسانی است و آنان زنده به عشق الهی اند. برخلاف حیوانات که از عقل و دانش و معرفت نصیبی نبرده اند و تنها در تلاش برای خوردن و خوابیدن و ارضاء شهوات خود هستند. اما انسان به لطف باری تعالی با ترکیبی از دو نیروی عقل و شهوت پای به جهان هستی نهاده است. از این رو، به نیروی عقل از فرشتگان فراتر خواهد رفت و با پیروی از شهوات از دَدان فروتر می شود. یعنی، وجود آدمی عرصه پیکار این دو نیرو است و پهنه جهاد اکبر.

چون انسان در این جهاد اکبر بر قوای شهوانی پیروز شود و آنان را به اختیار خود در آورد در بارگاه خداوند متعال مقام شامخی پیدا می کند و همنشین پیامبران خواهد بود.